Gegevens:

Auteur:
Categorie:
Columns/Blogs
Geplaatst:
22 mei 2016, om 17:58 uur
Bekeken:
363 keer
Aantal reacties:
0
Aantal downloads:
115 [ download ]

Score: 0

(0 stemmen)

Log-in om ook uw mening te geven!




Share |

"Mythe, liever dan waarheid"


  

 

Bij de discussie over het monddood willen maken van de publiciste Ebru Umar heeft menigeen zijn zegje gezegd, dus wat zou ik… Ik kon daar niets nieuws aan toevoegen tot ik mij realiseerde dat ik wel iets ouds had, dat voor nieuw kan doorgaan.

 

Hardop vaststellen, dat er weerstand bestaat in Europa tegen toetreding van Turkije doet men niet graag. Op Geert Wilders na (maar er bestaat twijfel over zijn motivatie). Gevoelsmatig maar ook feitelijk past dit land met haar hartelijke bevolking niet in de Europese familie. Dat is geen waardeoordeel maar een vaststelling, gebaseerd op een historische terugblik. Nader geanalyseerd: aan deze kant van de Bosporus is Turkije gewoon Europa. Istanbul is een Europees aandoende stad. Men heeft het er niet over, maar een aanzienlijk deel van de West-Turkse bevolking is van Byzantijnse (zeg maar Griekse) afstamming. De meeste Turken wonen trouwens niet in Istanbul.

 

Nog zo’n on-Turkse DNA-injectie: de nationale trots van de elitesoldaten, de Janitsaren. Honderden jaren werden er door het Ottomaanse Keizerrijk christelijke jongetjes uit de Balkan gehaald. Hardhandig. Deze werden islamitisch opgevoed en dienden als stoottroepers tot kanonnenvoer. De overlevenden integreerden in de Turkse maatschappij. Dus hoe Turks is Turks?

 

De ophef rond de Turks-Nederlandse publiciste Ebru Umar lijkt nieuw, maar is oeroud. Zij liep tegen een berucht collectief ontkenningsmechanisme aan. Dat wordt nog sterker geïllustreerd met een nog grotere chronische allergie: het heikele punt van de Armeense genocide. Denkfout van Europeanen in de gevoerde discussies is, dat vanuit onze logica wordt gediscussieerd met lieden voor wie logica ondergeschikt is. De Duitsers en de Japanners hebben er jaren over gedaan om tot inzicht te komen over wat ze hebben uitgevreten in de Tweede Wereldoorlog. De Turken zijn echter al 100 jaar bezig uitvluchten te zoeken voor wat ze hebben uitgespookt in de Eerste Wereldoorlog. Hun denkproces (en dat zie je ook bij bepaalde Nederlandse parlementariërs van Turkse komaf) berust op een gedachtengoed, dat nog steeds dicht bij het ten onder gegane Osmaanse Rijk staat. Liever koestert men de mythe van onwezenlijke grandeur dan de feitelijke geschiedenis.

 

Generaties hier wonende Turkse Nederlanders blijken verrassend allergisch voor kritiek op de grote leider, de heer E. Misschien doen Nederlanders het niet beter, maar wel heel anders met heikele onderwerpen. Neem nu de VOC. Daarvan kun je vaststellen, dat dit instituut ons onmetelijke rijkdom heeft gebracht. Tegelijkertijd moet je erkennen, dat de VOC geen frisse dingen heeft uitgehaald. Het is geen of of, maar en en. Het vermogen om beide kanten te kunnen erkennen, is in de loop van de eeuwen kennelijk ontwikkeld in het stukje modder waaruit Nederland is ontstaan. De Zwarte Pieten-discussie is er ook een voorbeeld van. Voor of tegen, we ontkennen niet dat we goed geboerd hebben met de slavenhandel.

 

Iets ruiterlijk toegeven kon een opgewonden lezer in 2007 niet toen hij de journalist Hrant Dink voor zijn kantoor in Istanbul dood schoot. Reden: hij had over de Armeense volkerenmoord geschreven. Schrijven over historische feiten doet men niet; dat behoort tot de taboes, de heilige huisjes die je niet mag omgooien… Armeniërs over de kling jagen, dat mag… maar erover schrijven, mag niet. ("Bovendien zijn het er slechts een paar honderdduizend geweest en niet vele miljoenen", hoor je ook vaak).


Door die wijdverbreide allergie werden inmiddels tientallen Turkse journalisten om zeep geholpen, die iets onwelgevalligs hadden geschreven. De levenden werden in groten getale voor de rechter geleid vanwege het “kleineren” van de Turkse identiteit.

 

Een gênante tegenstrijdigheid is dit: te koop lopen met een groots verleden en tegelijkertijd van slag raken als er een wrang voorbeeld uit dat grootse verleden wordt genoemd. Zo wordt er in tv-series het historische Turkije verheerlijkt op een kippenvel oproepende nationalistische manier. Maar openbare aandacht voor de Koerdische of de Armeense kwestie op diezelfde tv is taboe. Talloze intellectuelen, die genuanceerd publiceren, worden achter elkaar landverraders genoemd. Vanuit die gesteldheid bezongen reaguurders op het internet een laffe aanslag (op Dink) als een heldendaad en wordt (onder andere) Ebru Umar bedreigd.

 

Oh ja, het ouds. Ooit heb ik een ingezonden stuk over de Armeense kwestie geschreven in het Utrecht Nieuwsblad. Aanleiding was een nogal gebrekkige weergave van dat dagblad over de Armeense volkerenmoord. Ik verstoutte mij interessante historische feiten als bewijs daarvan te noemen. In die tijd ondertekende je nog blijmoedig met je naam en vermeldde je je woonplaats. Nu mag het niet vanwege allerlei privacy-regels, vastgelegd in een wet uit 2001. Maar destijds kon je thuis, per brief of per telefoon een reactie verwachten. Op de huidige sociale media kijk je wel uit om zo openhartig te zijn. Behalve liederlijke taalgebruik door reaguurders, nopen op het internet achteloos rondgestrooide bedreigingen je terughoudend te zijn met ondertekenen.

 

Een aangedane krantenlezer belde mij op. Een Turkse meneer, die iets voorzitterigs ergens van was, maakte zijn ongenoegen kenbaar over mijn weergave van de geschiedenis. Hij had een heilig geloof in een onfeilbaar Turkije en de door mij uit mijn dikke duim gezogen leugens zinden hem niet.

 

Ik heb hem aangeboden de stukken op te sturen, waarop ik mijn schrijfsel had gebaseerd. Maar tot mijn verrassing had hij daar geen zin in… Die allergie speelde weer op. Tijdens het leerzame gesprek, dat overigens hoffelijk verliep, groeide mijn besef dat het hem helemaal niet om de historische waarheid was te doen. Het ging hem om de mythe. Het sprookje van de machtige Ottomaanse sultans en het daaruit ontstane moderne Turkije van de glorieuze Atatürk dienden te worden gekoesterd. De rest is gezwam.

 

Liever de mythe handhaven dan de waarheid kennen. De moraal van het verhaal is daarom: in het contact met gene zijde moet je niet met Europese logica aankomen. Dat komt niet over. Daarom zal toetreding tot Europa nog wel even duren… In 1683 waren ze ook zo gretig om erbij te horen. Maar uitgerekend met dat mislukte beleg van Wenen begon het slepende einde van het Ottomaanse Rijk…

 

Doe nog maar eventjes niet!

 



Reageer op dit verhaal!

Je moet helaas ingelogd zijn om te kunnen reageren.