Gegevens:

Auteur:
Categorie:
Geschiedenis
Geplaatst:
25 november 2009, om 12:48 uur
Bekeken:
2013 keer
Aantal reacties:
2
Aantal downloads:
342 [ download ]

Score: 5

(5 stemmen)

Log-in om ook uw mening te geven!




Share |

"Met de ogen van toen"


   
Een dezer dagen kreeg ik het burger trouwboekje van mijn ouders onder ogen. De eerste zin luidt: "Op den 27 September 1920 is het huwelijk voltrokken tusschen."
Dan volgen de namen en personalia van mijn ouders. Verder de namen en geboortedata van acht kinderen en de overlijdensdata van mijn ouders. Afgezien van mijn persoonlijk gevoelens daarbij, niets bijzonders.
 
Wat ik interessant vond was dat daarin een uitgebreide handleiding was opgenomen over de verzorging van de zuigeling. Officieel getiteld: "HANDLEIDING voor de verpleging van het kind in het eerste levensjaar."
Een actueel onderwerp in Nederland handelt over de babysterfte. Nederland heeft een babysterfte van 1 op de 100 tijdens zwangerschap, geboorte en tijdens eerste week.
In 1901 was er een soort gelijke bezorgdheid. Alleen ging het toen niet over sterfte tijdens de bevalling, maar over de periode van de zuigeling, dus van geboorte tot het eerste levensjaar.
15 Van de 100 zuigelingen overleden in dat jaar. Afgezien van het feit dat de periodes van onderzoek niet gelijk zijn, is het percentageverschil van 1% baby sterfte nu tegenover 15% zuigelingensterfte toen wel opvallend en reden tot grotere bezorgdheid.
De vraag is hoe men daarop reageerde in die tijd.
Wel de "Nederlandsche vereeniging van kinderartsen," gaf de hiervoor vermelde handleiding uit. Adviezen over thuis of in een ziekenhuis bevallen kwamen niet ter sprake. In principe was het de vroedvrouw die aan huis de bevalling regelde
 
Het is vermakelijk om enkele passages uit de handleiding te vermelden.
Als eerste belangrijke werd de voeding genoemd. "Een doelmatige voeding van het kind is hoofdvereischte voor het voorspoedig opgroeien. Die voeding kan alleen dan goed worden genoemd, als de zuigeling rustig is, niet braakt, één of tweemaal in de 24 uur goede ontlasting heeft, er gezond (niet bleek) uitziet en bovendien geregeld en in voldoende mate in gewicht toeneemt."
 
Het eerste onderwerp is getiteld: "Voeding aan de borst"
Na wat moralistische woorden komt de kernzin: "Slechts door moedermelk krijgt een kind zijn schoonste ontwikkeling en verkrijgt het de volle verweerkrachten tegen allerlei ziekten." Verder gaat het over de harding en reiniging van den tepel. "Het is van belang dat de moeder gedurende de laatste maanden van de zwangerschap zich dagelijks de tepels met brandewijn of eau de cologne wascht, om daardoor de tepelhuid te harden en het ontstaan van kloven te voorkomen."
 
Vervolg: "Bij het voeden zoeke de moeder eene rustige plek op, waar niets de aandacht van het kind afleidt. De moeder neemt een zittende houding aan en lette er op, dat ze het kind zo aanlegt, dat zijn ademhaling door den neus gemakkelijk kan geschieden. Sommige kinderen willen de rechterborst niet nemen, hoewel op den tepel niets valt aan te merken. Men kan zich hierbij helpen door het kind aan te vatten, alsof men het aan de linker borst wilde leggen, daarna schuift men het echter zoover onder den eigen rechterarm, dat het den mond aan den rechtertepel kan brengen. Het kind blijft hoogstens 15 minuten aan de borst. Dan moet het verzadigd zijn en men late zich niet vermurwen, het binnen de vastgestelde tijd opnieuw te voeden."
 
Voedster, min. "Kan het kind niet door de moeder worden gevoed, dan overwege men ernstig, of het niet mogelijk zou zijn voor het kind een vrouw te vinden, die tegen eenige vergoeding de moederplichten, voor zoover het de voeding betreft, op zich te willen nemen."
 
Ontwennen, spenen: "Wanneer het kind 1 jaar oud is moet het geheel van de borstvoeding af zijn. Slecht wanneer het spenen zou vallen in de heetste zomermaanden, moet men het kind wat langer aan de borst laten. Want anders zou het groot gevaar loopen, vooral in de groote steden, ziek te worden van de door de hitte zoo dikwijls bedorven koemelk."
 
Het tweede onderwerp is getiteld: "Kunstmatige voeding"
"Nooit kan koemelk de moedermelk vervangen, hare samenstelling is een geheel andere en ze is door de natuur dan ook bestemd voor het kalf en niet voor het menschenkind. Soms moet men wel zijn toevlucht nemen tot koemelk, om van de melk van andere diersoorten niet te spreken.
De koemelk staat aan verontreinigingen bloot door onreine uiers, door de ongewasschen handen van de melkmeid, door den met onzuiver water uitgewasschen melkemmer, door de in de melk waaiende stof tijdens het melken en tijdens het vervoer, door het onzuivere water, vaak slootwater, waarmede de melk dikwijls wordt verdund. Men moet er op letten, dat de melkboer zijn melk in gesloten kannen, vaten of flesschen rondbrengt.
Tenzij de huisarts anders beslist, verdient de thuisgekookte melk de voorkeur, temeer daar op de fabriekmatig bereide flesschenmelk niet altijd vertrouwd kan worden.
 
"Verdunning van de koemelk"
"Het is beter om de melk, inplaats van met water, te verdunnen met een afkooksel van rijst of gort. Dit afkooksel bereidt men door één lepel rijstemeel of gerstemeel gedurende een kwartier te koken met 1 liter (2 pintjes) water. Daarna zeeft men dit mengsel door een zuiver, liefst uitgekookt, doekje, voegt zooveel water bij dat het mengsel weer 1 Liter is en kookt het daarna even op."
 
Met betrekking tot de voeding komt er nog een soort slotconclusie, die als volgt luidt:
"Het spreekt vanzelf, dat er ook andere wegen zijn om het kind groot te brengen. In sommige streken van het land bijv. worden kinderen met veel geluk met dunne karnemelk-pap opgevoed."
 
Toen was geluk heel gewoon zou ik zeggen.
Tot zover gaat de handleiding over de voeding. Verder gaat het over allerhande zorg in het eerste levensjaar, waarover ik in een eventueel volgend artikel schrijf.
 


Reageer op dit verhaal!

Je moet helaas ingelogd zijn om te kunnen reageren.


Reacties:


Dat was dan al een dik trouwboekje, met een uitgebreide handleiding voor kinderverzorging!

Een beetje wrang voor als je geen kinderen kon of mocht krijgen. Maar men was duidelijk voor de "Voortplanting"
.
Een handleiding is nooit weg, maar in de praktijk werd er toch veel geleerd van de moeders en schoonmoeders en ook oudere zussen, er waren veel grote gezinnen in die tijd!

Ben ik even blij dat ik op mijn twaalfde jaar op de Huishoudschool al onderricht kreeg in het vak kinderverzorging? Het is mij altijd van pas gekomen. In die tijd en ook later verdiende ik een 'zakcentje' met oppaswerk bij veel gezinnen in de buurt waar ik woonde, dus ik had er veel aan.

Een prachtig verhaal Henk, met o.a. nostalgische informatie over baby- en kinderverzorging!

Bijzonder goed geschreven en ik wens je een prettig weekend toe. Liefs van Corry.*

Geplaatst op: 2009-11-28 13:40:34 uur

zouden daar al die zuurpruimen van gekomen zijn, van die karnemelkse pap...

Geplaatst op: 2009-11-25 14:20:11 uur